Wie zijn de initiatiefnemers?
De onderzoeksgroep Digital Life van de Hogeschool van Amsterdam.
Waarom dit project?
In Nederland zitten naar schatting minstens 70.000 kinderen thuis zonder passend onderwijs. Een opvallend groot deel van die thuiszitters – tussen de 25% en 40% – is hoogbegaafd. En dat terwijl maar ca. 2,5% van alle kinderen in die categorie valt. Hoogbegaafde kinderen redden het vaak niet in het reguliere onderwijs. Niet omdat ze niet slim genoeg zijn, maar juist omdat hun leerbehoeften zo anders zijn. Ze vervelen zich, worden niet uitgedaagd en raken daardoor gedemotiveerd. Hun brein werkt anders. Dat kan leiden tot onderpresteren, sociale problemen, en uiteindelijk soms zelfs schooluitval. Zonde – niet alleen voor het kind zelf, maar ook voor de samenleving, want deze kinderen hebben veel potentieel in zich.
Het probleem in de klas
Leraren zien dit probleem ook. Ze willen wel differentieren voor hoogbegaafde leerlingen, maar lopen tegen grenzen aan. De klassen zijn (te) groot, het lerarentekort drukt zwaar op scholen, en de aandacht gaat vaak noodgedwongen naar kinderen die achterlopen. De hoogbegaafde kinderen krijgen dan vaak niet de hulp die zij nodig hebben.
Strategieën zoals versnellen en verrijken helpen, maar lossen het probleem niet altijd/volledig op. Veel van deze programma’s sluiten niet aan bij de manier van denken en leren die deze kinderen nodig hebben – ze prikkelen hun hogere orde denkvaardigheden onvoldoende.
Een kans: AI als extra steun
Dit project onderzoekt hoe kunstmatige intelligentie (AI) kan helpen om deze uitdaging aan te pakken. Geen robot die de leraar vervangt, maar slimme technologie die helpt om opdrachten en begeleiding beter af te stemmen op de leerstijl, het tempo en de interesses van hoogbegaafde kinderen. Denk aan een AI-onderwijsassistent die opdrachten kan bedenken waarmee de hogere orde denkvaardigheden worden aangesproken, wat zo belangrijk is voor hoogbegaafde leerlingen.
Dit AI-systeem kan gepersonaliseerde opdrachten maken, aansluitend op wat het kind écht nodig heeft. En zelfs onderwerpen aandragen waar de leraar misschien minder in thuis is – en dat vervolgens ook uitlegt aan de leraar waarom het bepaalde keuzes maakt. Zo blijft de leraar altijd in de lead, maar krijgt die wél de broodnodige ‘extra handen in de klas’.
Wat gaan we doen?
Het project bestaat uit vier onderdelen:
- Samen met leraren en leerlingen onderzoeken we welke functies het AI- systeem moet hebben (denk aan vorm, gebruiksvriendelijkheid en inhoud).
- We ontwerpen een AI-systeem dat uitlegt welke keuzes het maakt en verantwoord werkt (‘explainable’ en ‘responsible’ AI).
- We bouwen een prototype, gebaseerd op de input van het veld.
- We testen het prototype op scholen, en kijken hoe effectief en bruikbaar het is in de praktijk.
Doe je mee?
Er zijn een paar plekken voor scholen die als partner mee willen doen met dit project, met name voor scholen in Nijmegen omgeving.
Wij zijn momenteel bezig met het aanvragen van subsidie voor dit onderzoek. In juni 2026 gaan we het indienen bij SIA RAAK Publiek. SIA is het landelijke regieorgaan voor praktijkgericht onderzoek.
Wil je meer weten over het onderzoek en deelname?
Mail dan naar:
Stephanie Kramer/Michel Oey, docent/onderzoekers Hogeschool van Amsterdam
Lectoraat Digital Life www.digitallife.nu
s.kramer2@hva.nl / m.a.oey@hva.nl